Wywiad z Agnieszką Dobkiewicz – pisarką, publicystką i dziennikarką.

“… Poleciały mi łzy. To są chwile, które utwierdzają mnie w przekonaniu, że idę w dobrą stronę.”
– rozmowa z pisarką Agnieszką Dobkiewicz

Paweł Szpur: Zanim oddała Pani w ręce czytelników swoją debiutancką książkę, przez lata opisywała pani region jako dziennikarka. Jak bardzo warsztat reporterki pomógł, a w jakim stopniu przeszkadzał, gdy trzeba było zbudować dłuższą, wielowątkową narrację literacką?

Agnieszka Dobkiewicz: Wyłącznie pomagał. Pracowałam wiele lat w mediach lokalnych, gdzie nauczyłam się uważności, umiejętności rozmowy z ludźmi i pozyskiwania materiałów. Ale też dyscypliny pracy. Pisze o tym, bo w społeczeństwie panuje przekonanie, że dziennikarz zaczyna pracę po południu, a potem wypija kawę. Tymczasem sam Pan wie, jak to wymagające i absorbujące zajęcie. Już później w „Gazecie Wyborczej” zaczęłam pisać pierwsze duże reportaże i okazało się, że świetnie się znajduję w tej formie przekazu,
a Czytelnicy chętnie czytają moje teksty.

W swoich książkach bazuje pani na dokumentach sądowych i archiwalnej prasie. Jak znajduje pani złoty środek między wiernością historycznym, często suchym i encyklopedycznym faktom, a budowaniem ładunku emocjonalnego, który sprawia, że czytelnik autentycznie czuje tę historię?

Tu właśnie pomaga warsztat, o który Pan pytał, i lata pracy w zawodzie dziennikarki. Potrafię w sposób zrozumiały i atrakcyjny dla Czytelnika/Czytelniczki przekazać nawet bardzo trudną historię. Czasami do napisania jakiejś opowieści w książce inspiruje mnie jedna strona w zachowanych archiwaliach, jedno zdanie czy zdjęcie, czasem jedna data rozbudza moją ciekawość lub przedmiot, choćby zwykła maszyna do szycia lub guzik. I jeśli złapię tę energię, emocję, to wiem, że będę umiała ją opisać i wyczują ją czytelnicy. Nie przepadam za sytuacjami, gdy mam nadmiar wiadomości i dokumentów. To mnie przytłacza.

Książkę „Dziewczyny z Gross-Rosen. Zapomniane historie z obozowego piekła” przeczytałem z zapartym tchem. Zapewne u czytelników wywiała ona niesamowite emocje. Przywracanie pamięci o Gross-Rosen to uświadamianie czytelnikom, że piekło działo się tuż obok, w miejscach, które dziś często mijamy obojętnie. Z jakimi reakcjami lokalnej społeczności spotyka się pani najczęściej, gdy na jaw wychodzą te trudne fakty z powojennej historii Świdnicy i okolic?

Zainteresowaniem. Ludzie chcą wiedzieć, co się w ich przestrzeni działo, nawet jeśli to jest trudna historia. Ale także z olbrzymim wsparciem i czymś, co mogę śmiało nazwać wdzięcznością. Nigdy nie zapomnę chwili, gdy w Legnicy, gdzie pojechałam na spotkanie z „Pożydowskim. Niewygodna pamięć”, książką o przenikaniu dwóch kultur, ponad sto powitało mnie na stojąco i brawami. Poleciały mi łzy. To są chwile, które utwierdzają mnie w przekonaniu, że idę w dobrą stronę.

Teraz mamy na ryku najnowszą pozycję, którą prezentuje Pani podczas spotkań z czytelnikami. W książce „Zamek Książ. Historia opowiedziana głosami służących” zmienia pani optykę. O Książu powiedziano już niemal wszystko z perspektywy arystokracji i wielkiej polityki. Skąd pomysł, by oddać głos tym „niewidzialnym” – służbie, która de facto tworzyła krwiobieg tego miejsca?

Zdecydowała ciekawość. Zawsze mnie zastanawiało, kto organizowało to wystawne, arystokratyczne życie. Przymierzałam się do artykułu na ten temat, ale okazało się, że to temat na książkę i to pewno niejedną. Myślę, że ta moja ciekawość zamieniła się w całkiem potrzebną książkę, która nie tylko zapełnia Zamek Książ ludźmi, ale też pokazuje zmierzch pewnego świata. I to wszystko dzieje się w tle wielkich konfliktów politycznych, wojen, znanych nazwisk i wydarzeń. Sama jestem zaskoczona, jak dobra opowieść się z tego wyłoniła.

Poprzez książki, współpracę z mediami, a także opiekę nad Fundacją Idea i Świdnickim Portalem Historycznym, wykonuje pani gigantyczną pracę u podstaw. Czy Dolnoślązacy wciąż potrzebują uczyć się swojej trudnej, poszarpanej tożsamości, czy może ten głód lokalnej historii jest już dziś zaspokajany?

Mam wrażenie, że ta tożsamość dopiero teraz właśnie jest czymś, co zaczyna nas szeroko zajmować. Zaczynamy jako Dolnoślązacy wyraźnie czuć to, co nas odróżnia od reszty Polski, ale chyba jeszcze nie umiemy tego nazwać. Zapewne słyszał pan terminy „Odrzania”, „Sudeckość”, „Niepolska”. My naprawdę polubiliśmy tę ziemię przez 80 lat. I to jest nasz sukces. Dolny Śląsk pełen jest zakochanych w nim pasjonatów. Wystarczy popatrzeć, jak dużo świetnych rzeczy się dzieje. W samym Wałbrzychu niebawem otwarte zostanie muzeum poświęcone mieszkańcom – Tygiel. Ono powstało z szacunku do historii i mieszkańców, ale też dla nauki. Więc ta potrzeba wiedzy o Dolnym Śląsku jest spora. Wydawnictwa też doceniają dolnośląskich autorów widząc zainteresowanie Czytelników ich opowieściami. Nawet noblistka Olga Tokarczuk swoją ostatnią powieść poświeciła Dolnemu Śląskowi. Dla mnie osobistą wielką dumą jako autorki książki „Dziewczyny z Gross-Rosen”, że jedną z jej bohaterek uczyniła właśnie grossroseńską więźniarkę. To jest wyjątkowe uczucie, gdy Twój reportaż zmienia sposób myślenia o świecie na trwałe.